Ağız bakımını ne kadar düzenli yaparsanız yapın, zamanla diş yüzeyinde sertleşmiş birikintiler oluşabilir. Diş taşı temizliği (detertraj), bu birikintilerin klinik ortamda uzaklaştırılması işlemidir ve diş eti sağlığının korunmasında temel bir adımdır.
Diş taşı nasıl oluşur?
Yemek sonrası diş yüzeyinde bakteri plağı adı verilen yumuşak bir tabaka birikir. Bu tabaka fırçalama ile uzaklaştırılabilir. Ancak temizlenmediğinde tükürükteki minerallerle sertleşerek diş taşına dönüşür.
Sertleşmiş bu yapı artık fırça ile kaldırılamaz. Yüzeyi pürüzlü olduğu için daha fazla plak tutar ve süreç kendi kendini besler. Diş taşı en sık, tükürük bezlerinin ağızlarına yakın bölgelerde; alt ön dişlerin iç yüzeyinde ve üst azı dişlerinin yanak tarafında birikir.
Neden temizlenmesi gerekir?
- Diş eti iltihabına zemin hazırlar
- Zamanla dişleri destekleyen kemik dokusunun etkilenmesine yol açabilir
- Kalıcı ağız kokusuna neden olur
- Diş yüzeyinde renklenme oluşturur
- Diş eti çekilmesine katkıda bulunur
Diş eti hastalıklarının erken dönemde nasıl ilerlediğini diş eti hastalıkları yazımızda ayrıntılı anlattık.
İşlem nasıl yapılır?
Detertraj genellikle ultrasonik cihazlarla yapılır. Cihaz uç kısmındaki yüksek frekanslı titreşimlerle sert birikintileri diş yüzeyinden ayırır; eş zamanlı akan su hem bölgeyi soğutur hem de temizler. Gerektiğinde el aletleriyle ince temizlik yapılır.
Ardından polisaj aşamasına geçilir. Diş yüzeyinin pürüzsüzleştirilmesi, yeni plak birikimini geciktirir. Diş eti altına uzanan birikintiler söz konusuysa kök yüzeyi düzleştirmesi gerekebilir; bu daha kapsamlı bir uygulamadır ve ayrı planlanır.
Acı verir mi?
Diş eti sağlıklıysa işlem genellikle rahat geçer. Ancak iltihaplı diş etleri daha hassas olduğundan rahatsızlık hissedilebilir ve hafif kanama görülebilir. Bu kanama işlemin değil, mevcut iltihabın göstergesidir.
Gerekli durumlarda lokal anestezi uygulanabilir. Rahatsızlık hissederseniz işlem sırasında hekiminize bildirmeniz yeterlidir.
Sonrasında ne olur?
İlk günlerde sıcak-soğuk hassasiyeti olabilir. Bunun nedeni, birikintilerin altında kalan diş yüzeylerinin ağız ortamıyla yeniden temas etmesidir. Genellikle kısa sürede geriler. Uzun sürerse diş hassasiyeti yazımızdaki önerileri gözden geçirebilir ve hekiminize danışabilirsiniz.
Diş etleri iltihaplıysa, temizlik sonrası şişlik azaldıkça diş aralarında daha fazla boşluk fark edebilirsiniz. Bu, dişlerin ayrılması değil; şişliğin gerilemesidir.
Yaygın yanlış bilgiler
“Diş taşı temizliği minenin kalınlığını azaltır.” Uygun teknikle yapılan işlem mineyi hedeflemez; uzaklaştırılan şey diş yüzeyine yapışmış birikintidir.
“Temizlikten sonra dişler sallanıyor.” Sallanma hissi, diş taşının uzaklaştırılmasıyla ortaya çıkan gerçek durumun fark edilmesidir. Diş taşı destek dokusu değildir.
“Bir kez yaptırınca bağımlılık yapar.” İşlemin böyle bir etkisi yoktur. Birikimin tekrar oluşması, günlük bakım ve kişisel eğilimle ilgilidir.
“Dişler beyazlar.” Detertraj bir beyazlatma yöntemi değildir; yüzeydeki birikinti ve lekeler kalktığı için dişler daha temiz görünür. Renk değişimi hedefleniyorsa diş beyazlatma yöntemleri ayrı olarak değerlendirilir.
Evde diş taşı temizlenebilir mi?
Hayır. İnternette satılan kazıyıcı uçlar ve el aletleriyle yapılan denemeler diş yüzeyinde çizik oluşturabilir, diş etini yaralayabilir ve birikintinin bir kısmını diş eti altına itebilir. Görünen kısmı kaldırmak sorunu çözmez; asıl risk gözle görülmeyen bölgelerdedir.
Aynı şekilde karbonat, limon suyu ve sirke gibi ev yöntemleri mine tabakasını aşındırır. Yüzey pürüzlendiğinde plak tutulumu artar ve tablo başlangıçtakinden daha kötü hale gelebilir.
İşlem sonrası bakım
- Yumuşak kıllı fırça ile doğru teknikte fırçalamayı sürdürün
- Ara yüz temizliğini rutin haline getirin; birikimin başladığı yer burasıdır
- Hekiminiz önerdiyse belirtilen sürede gargara kullanın
- Sigarayı bırakmak veya azaltmak birikim hızını belirgin biçimde etkiler
- Kontrol randevusunu ertelemeyin
Temizlik sonrası ilk günlerde diş yüzeyi pürüzsüz olduğu için plak birikimi yavaşlar. Bu dönem, bakım alışkanlıklarını yerleştirmek için iyi bir fırsattır.
Ne sıklıkla yaptırılmalı?
Herkes için geçerli tek bir aralık yoktur. Tükürük içeriği, ağız bakımı alışkanlıkları, sigara kullanımı, diş dizilimi ve genel sağlık durumu birikim hızını etkiler. Bazı kişilerde yılda bir kez yeterliyken, bazılarında daha sık kontrol gerekebilir. Uygun aralığı hekiminiz belirler.
Ortodontik tedavi görenlerde ve implant kullananlarda takip genellikle daha yakındır.
Diş taşı birikimi tamamen kişisel bakım kusuru anlamına gelmez. Tükürük içeriği kişiden kişiye farklıdır ve bazı kişilerde birikim daha hızlı gerçekleşir. Önemli olan bu eğilimi bilmek ve kontrol aralığını buna göre ayarlamaktır.
Randevu
Kontrol muayenesi ve diş taşı temizliği için detertraj sayfamızı inceleyebilir, randevu oluşturmak için iletişim sayfamızdan bize ulaşabilirsiniz.
