Soğuk bir bardak suyu içerken ya da dondurma yerken hissedilen o kısa, keskin sızı çoğu kişiye tanıdıktır. Diş hassasiyeti, diş hekimine başvuru nedenlerinin başında gelir. Bazen basit bir önlemle geçer, bazen ise altta yatan bir sorunun habercisidir.
Neden olur?
Dentin hassasiyeti denilen bu durumun mekanizması şöyledir: dişin dış yüzeyini mine, kökünü ise sement tabakası kaplar. Bunların altında yer alan dentin dokusu, pulpaya uzanan mikroskobik kanalcıklar içerir. Koruyucu tabaka inceldiğinde veya kök yüzeyi açığa çıktığında, sıcak-soğuk ve tatlı uyaranlar bu kanalcıklar aracılığıyla iletilir ve hassasiyet ortaya çıkar.
Başlıca nedenler
Diş eti çekilmesi
Diş eti çekilmesi hassasiyetin en sık nedenlerindendir; kök yüzeyi minesizdir ve uyaranlara karşı daha duyarlıdır. Çekilmenin nedeni sert fırçalama olabileceği gibi, ilerlemiş diş eti hastalığı da olabilir.
Mine aşınması
Asitli içecekler, reflü ve bazı beslenme alışkanlıkları mine tabakasını inceltebilir. Aşınma yavaş ilerlediği için genellikle geç fark edilir.
Diş sıkma ve gıcırdatma
Bruksizm olarak adlandırılan gece diş sıkma alışkanlığı, çiğneyici yüzeylerde aşınmaya ve diş boyunlarında mikro çatlaklara yol açabilir. Sabahları çene yorgunluğu ve baş ağrısı eşlik ediyorsa bu olasılık değerlendirilmelidir. Koruyucu yaklaşımlar için gece plağı sayfamıza bakabilirsiniz.
Çürük ve kırık
Başlangıç çürükleri ve diş üzerindeki çatlaklar, belirli bir noktada yoğunlaşan hassasiyet oluşturabilir. Bu durumda hassasiyet giderici ürünler değil, doğrudan tedavi gerekir.
İşlem sonrası geçici hassasiyet
Dolgu, kaplama veya diş beyazlatma sonrasında kısa süreli hassasiyet görülebilir. Bu genellikle kendiliğinden geriler; uzarsa değerlendirme gerekir.
Evde neler yapılabilir?
- Yumuşak kıllı fırçaya geçin ve basıncı azaltın
- Hassasiyet giderici içerikli macunları düzenli kullanın; etkinin oluşması zaman alır
- Aşındırıcı, “beyazlatıcı” iddialı macunları geçici olarak bırakın
- Asitli içecek tüketimini azaltın, sonrasında ağzınızı suyla çalkalayın
- Asitli bir şey tükettikten hemen sonra fırçalamayın
- Çok sıcak ve çok soğuk arasında hızlı geçişlerden kaçının
Bu önlemler yüzeysel kaynaklı hassasiyette rahatlama sağlayabilir. Ancak şikayet birkaç hafta içinde gerilemiyorsa ya da belirli bir dişte yoğunlaşıyorsa muayene gereklidir.
Ayrıca hassasiyetin hangi koşullarda arttığını bir hafta boyunca not almak faydalı olur. Soğukla mı, tatlıyla mı, fırçalarken mi ortaya çıkıyor? Bu bilgi hekiminizin teşhisini hızlandırır ve gereksiz işlemlerden kaçınmayı sağlar.
Klinikte hangi çözümler var?
Yaklaşım, hassasiyetin nedenine göre değişir:
- Açığa çıkmış kök yüzeylerine koruyucu vernik veya örtücü uygulamaları
- Aşınmış bölgelerin uygun dolgu materyaliyle restorasyonu
- Diş eti sağlığının yeniden sağlanması ve diş taşı temizliği
- Diş sıkmaya yönelik koruyucu plak uygulaması
- Çürük veya kırık varsa doğrudan tedavisi
- Pulpa etkilenmişse kanal tedavisi
Ne zaman ciddiye alınmalı?
Aşağıdaki durumlarda beklemeden başvurulmalıdır:
- Uyaran ortadan kalktıktan sonra da devam eden ağrı
- Kendiliğinden başlayan, geceleri artan ağrı
- Isırınca belirli bir dişte keskin ağrı
- Diş etinde şişlik veya akıntı
- Dişte belirgin renk değişimi
Bu tablolar basit hassasiyetten farklıdır ve genellikle tedavi gerektirir. Kesin ayrımı ancak klinik muayene ve radyografi ortaya koyar; bu nedenle hekim muayenesi şarttır.
Hassasiyet ile ağrı arasındaki fark
Ayrım pratikte oldukça basittir: hassasiyet uyaranla başlar ve uyaran ortadan kalktığında birkaç saniye içinde geçer. Ağrı ise uyarandan bağımsız olarak devam eder, zamanla artar ve çoğu zaman uykuyu böler.
Bu ayrım önemlidir; çünkü ilk grup genellikle koruyucu yaklaşımlarla yönetilebilirken, ikinci grup dişin iç dokusunun etkilendiğine işaret edebilir ve tedavi gerektirir.
Bölgesel mi, yaygın mı?
Tek bir dişte yoğunlaşan şikayet, o dişe özgü bir sorunu düşündürür: çatlak, derin çürük, kenar açıklığı olan eski bir dolgu ya da yüksek kalmış bir restorasyon. Bu tür durumlar ancak muayene ile ayırt edilir.
Ağzın genelinde hissedilen hassasiyet ise daha çok mine aşınması, diş eti çekilmesi veya diş sıkma gibi yaygın nedenlerle ilişkilidir. Şikayetinizi tarif ederken hangi dişte, hangi uyaranla ve ne kadar süre hissettiğinizi not etmeniz teşhisi kolaylaştırır.
Önlemek mümkün mü?
Büyük ölçüde evet. Doğru fırçalama tekniği, dengeli beslenme ve düzenli kontroller hassasiyetin en sık nedenlerini baştan azaltır. Günlük rutininizi ağız ve diş sağlığı bakımı yazımızdaki başlıklara göre gözden geçirebilirsiniz.
Randevu
Hassasiyetinizin kaynağını netleştirmek için iletişim sayfamızdan randevu talep edebilirsiniz.
