Yirmi yaş dişleri, ağızda en son süren azı dişleridir. Herkeste aynı biçimde ortaya çıkmazlar: bazı kişilerde hiç gelişmezler, bazılarında sorunsuz sürer, bazılarında ise yer darlığı nedeniyle gömülü kalırlar. Bu yüzden 20’lik diş çekimi her hasta için otomatik olarak gerekli değildir.
Her yirmi yaş dişi çekilmeli mi?
Hayır. Sorun oluşturmayan bir yirmi yaş dişi için çekim gerekmez. Doğru konumda sürmüş, karşı çenedeki dişle uyumlu kapanış yapan, temizlenebilen ve çevre dokularda soruna yol açmayan bir yirmi yaş dişinin çekilmesi için bir gerekçe yoktur. Karar, radyografik değerlendirme ve klinik muayene sonucunda verilir.
Çekim hangi durumlarda gündeme gelir?
- Dişin sürecek yeterli yer bulamaması ve gömülü kalması
- Tekrarlayan diş eti iltihabı ve ağrı (perikoronit)
- Dişin kendisinde veya komşu azı dişinde çürük oluşması
- Yatay veya açılı konumda sürerek komşu dişe baskı yapması
- Çevresinde kist benzeri oluşum saptanması
- Ortodontik tedavi planının gerektirdiği durumlar
- Temizlenemeyen konumu nedeniyle kronik ağız kokusu ve birikinti
Gömülü dişlerin en sinsi yanı, komşu azı dişinin arka yüzeyinde fark edilmesi güç çürüklere yol açabilmesidir. Bu tür durumlar çoğunlukla radyografi ile ortaya çıkar.
İşlem öncesi değerlendirme
Yirmi yaş dişi değerlendirmesinde panoramik radyografi standart araçtır. Dişin konumu, kök sayısı ve komşu anatomik yapılarla ilişkisi bu görüntüde incelenir. Gerektiğinde üç boyutlu görüntüleme istenebilir; özellikle alt çenede sinir kanalıyla yakın komşuluk söz konusuysa bu değerlendirme önem kazanır.
Kullandığınız ilaçları, kan sulandırıcıları ve kronik hastalıklarınızı hekiminizle mutlaka paylaşın. Bu bilgiler işlem planını doğrudan etkiler.
Çekim nasıl yapılır?
Gömülü diş çekimi dahil olmak üzere işlem lokal anestezi altında gerçekleştirilir; hasta ağrı hissetmez, basınç hissi olabilir. Normal konumda sürmüş bir dişin çekimi kısa sürerken, gömülü dişlerde küçük bir cerrahi işlem gerekebilir. Bu durumda diş eti kaldırılır, gerekiyorsa diş parçalara ayrılarak çıkarılır ve bölge dikişle kapatılır.
Uygulanan yöntem tamamen dişin konumuna bağlıdır ve muayene öncesinde net biçimde öngörülemez.
İyileşme dönemi
İlk 24 saat en kritik dönemdir. Bölgede oluşan pıhtı, iyileşmenin temelini oluşturur ve korunması gerekir.
- Hekiminizin yerleştirdiği tamponu belirtilen süre boyunca ısırın
- İlk gün tükürmeyin, çalkalamayın ve pipetle içecek içmeyin
- Sigara ve alkolden uzak durun
- İlk saatlerde çok sıcak yiyecek ve içeceklerden kaçının
- Şişlik için hekiminizin önerdiği şekilde soğuk uygulama yapabilirsiniz
- Yatarken başınızı biraz yüksekte tutun
- Önerilen ilaçları belirtilen düzende kullanın
Yanakta şişlik, çenede geçici hareket kısıtlılığı ve hafif morarma; özellikle cerrahi çekim sonrası beklenen bulgulardır. Bunlar genellikle birkaç gün içinde geriler.
Ne zaman kliniğe başvurmalı?
Giderek artan ağrı, durmayan kanama, yüksek ateş, yutkunma güçlüğü veya ağızda kötü tat ile birlikte şiddetlenen ağrı varsa vakit kaybetmeden kliniğinize haber verin. Bu bulgular değerlendirme gerektirir.
Çekim ertelenirse ne olur?
Sorun oluşturan bir yirmi yaş dişi, zamanla komşu dişte çürük veya kemik kaybına yol açabilir. Bu durumda yalnızca gömülü diş değil, sağlam olabilecek komşu azı dişi de risk altına girer. Bu nedenle hekiminizin önerdiği zamanlamayı ertelememek daha az işlemle sonuçlanabilir.
Öte yandan hiçbir belirti vermeyen ve konumu uygun olan dişlerde “her ihtimale karşı” çekim önerilmesi de doğru değildir. Karar kişiye özel olmalıdır ve hekim muayenesi şarttır.
Kuru soket nedir?
Çekim boşluğunda oluşan pıhtının erken kaybedilmesi durumunda kemik yüzeyi açıkta kalır ve belirgin bir ağrı ortaya çıkar. Genellikle işlemden birkaç gün sonra, ağrının azalması beklenirken yeniden şiddetlenmesiyle kendini gösterir.
Risk; sigara kullanımı, ilk gün yapılan güçlü çalkalama, pipetle içecek içme ve bölgeyi dille kurcalama ile artar. Böyle bir durumda kliniğe başvurulması gerekir; uygulanacak pansuman şikayeti belirgin biçimde rahatlatır.
Çekim mi, koruma mı?
Bazı yirmi yaş dişleri kısmen sürmüş ve üzerinde diş eti örtüsü kalmış durumdadır. Bu örtünün altında biriken artıklar tekrarlayan iltihaba yol açar. Bu tabloda bazen dişin kendisi değil, üzerindeki diş eti dokusu düzenlenir. Yani her rahatsızlık doğrudan çekim anlamına gelmez.
Bunun yanında ileri yaşta yapılan çekimlerde kemik yoğunluğu arttığı için işlem ve iyileşme daha zorlayıcı olabilir. Bu nedenle sorun oluşturacağı öngörülen dişlerde zamanlama, hekiminizle konuşulması gereken bir başlıktır.
Çekim sonrası boşluk
Yirmi yaş dişi çekimlerinde genellikle protez ihtiyacı doğmaz, çünkü bu dişler çiğneme fonksiyonunda çoğu zaman belirleyici değildir. Ancak diğer azı dişlerinin çekimi söz konusuysa boşluğun değerlendirilmesi gerekir; seçenekler için diş protezi çeşitleri ve implant tedavisi yazılarımıza bakabilirsiniz.
Randevu
Yirmi yaş dişlerinizin durumunu değerlendirmek için radyografi ile birlikte bir muayene yeterlidir. Ayrıntılı bilgi için diş çekimi sayfamızı inceleyebilir, randevu için iletişim sayfamızdan bize ulaşabilirsiniz.
