Diş eksikliği tek bir dişle sınırlı olabileceği gibi, tüm ağzı kapsayabilir. Her iki durumda da amaç aynıdır: çiğneme fonksiyonunu, konuşmayı ve görünümü yeniden kazandırmak. Diş protezi çeşitleri de bu ihtiyacın kapsamına göre farklılaşır.
Protezler neden gereklidir?
Kaybedilen bir dişin yerinin boş bırakılması yalnızca estetik bir sorun yaratmaz:
- Komşu dişler boşluğa doğru eğilebilir
- Karşı çenedeki diş uzayarak kapanışı bozabilir
- Çiğneme yükü kalan dişlere orantısız biçimde biner
- Bölgedeki çene kemiği zamanla hacim kaybedebilir
- Konuşmada ve estetikte değişiklikler görülebilir
Sabit protezler
Ağıza yapıştırılan, hasta tarafından çıkarılamayan protezlerdir.
Kron (kaplama)
Tek bir dişin üzerini tamamen saran restorasyondur. Aşırı madde kaybı olan veya kanal tedavisi görmüş dişlerde tercih edilir.
Köprü
Eksik dişin iki yanındaki dişlerden destek alarak boşluğu kapatan yapıdır. Uygulanabilmesi için komşu dişlerin sağlıklı ve yeterli destek verecek durumda olması gerekir. Dezavantajı, destek dişlerin küçültülmesi ihtiyacıdır.
Implant üstü kron ve köprü
Komşu dişlere dokunmadan, çene kemiğine yerleştirilen implantlardan destek alır. Detaylar için implant tedavisi süreci yazımıza bakabilirsiniz.
Hareketli protezler
Hasta tarafından takılıp çıkarılabilen protezlerdir.
Tam protez
Çenede hiç diş kalmadığında uygulanır. Tutunmasını, alt yapıdaki dokulara oturarak ve emme kuvvetiyle sağlar. Özellikle alt çenede tutuculuk sınırlı kalabilir.
Bölümlü (parsiyel) protez
Ağızda bir kısım diş varken uygulanır. Mevcut dişlerden kroşe veya hassas tutucularla destek alır.
Implant destekli hareketli protez
Az sayıda implant üzerine oturan, çıkarılabilir ancak belirgin biçimde daha iyi tutunan bir çözümdür. Tam protez kullanan ve tutunma sorunu yaşayan kişiler için sıkça değerlendirilen bir seçenektir. Tam dişsizlikte sabit çözüm arayanlar için All-on-Four implant yaklaşımı da gündeme gelebilir.
Hangisi size uygun?
Karar birden fazla değişkene bağlıdır:
- Eksik diş sayısı ve boşlukların konumu
- Kalan dişlerin sağlığı ve destek kapasitesi
- Çene kemiğinin hacmi ve yoğunluğu
- Diş eti sağlığı
- Genel sağlık durumu ve kullanılan ilaçlar
- Hastanın günlük bakım alışkanlıkları ve beklentileri
Bu değişkenler nedeniyle “en iyi protez” diye tek bir cevap yoktur. Sizin için en uygun seçeneği, ancak muayene ve görüntüleme sonrası hekiminiz belirleyebilir.
Alışma dönemi
Özellikle hareketli protezlerde ilk günler bir uyum süreci gerektirir. Bu dönemde şunlar olağandır:
- Ağızda dolgunluk ve yabancı cisim hissi
- Bazı seslerin telaffuzunda geçici zorluk
- Tükürük salgısında artış
- Çiğnemede alışma ihtiyacı
Bu dönemde yumuşak gıdalarla başlamak, lokmaları küçük parçalara ayırmak ve her iki taraftan çiğnemeye özen göstermek uyumu kolaylaştırır. Basınç noktası veya yara oluşursa protezi kendiniz düzeltmeye çalışmayın; kliniğinize başvurun.
Protez bakımı
- Hareketli protezleri her gün, önerilen yöntemle temizleyin
- Protezi çıkarıp kalan dişlerinizi ve diş etlerinizi ayrıca fırçalayın
- Protezleri sıcak suda bekletmeyin; form değişikliği olabilir
- Sabit protezlerde ara yüz temizliğini ihmal etmeyin
- Düzenli kontrol ve diş taşı temizliği yaptırın
Zamanla çene kemiğindeki değişimler nedeniyle hareketli protezlerin uyumu bozulabilir. Bu durumda astarlama veya yenileme gerekebilir; bu normal bir bakım ihtiyacıdır.
Protez kullanırken sık yapılan hatalar
- Protezi hiç çıkarmamak: Alt dokuların dinlenmesi ve temizlenmesi gerekir. Hekiminizin önerdiği kullanım düzenine uyun.
- Piyasadan alınan yapıştırıcılara güvenmek: Uyumu bozulmuş bir protezi yapıştırıcıyla kullanmaya devam etmek, altındaki kemikte kayıp sürecini hızlandırabilir.
- Protezi kendi kendine düzeltmeye çalışmak: Törpülemek veya ısıtmak protezi kalıcı olarak bozar.
- Kontrolleri aksatmak: Ağrı olmasa bile yılda en az bir kez uyum kontrolü önerilir.
- Sert fırça ve aşındırıcı ürünler kullanmak: Protez yüzeyinde çizik oluşturur, bu da leke ve mikroorganizma tutulumunu artırır.
Protez sonrası beslenme
İlk günlerde yumuşak gıdalarla başlamak uyumu kolaylaştırır. Sonrasında kademeli olarak normal beslenmeye dönülür. Yine de çok sert kabuklu yemişleri kırmak, yapışkan şekerlemeler ve dişle ambalaj açmak gibi alışkanlıklar hem doğal dişler hem de protezler için risklidir.
Ayrıca protez kullanan kişilerde ağız dokularının düzenli kontrolü önemlidir. Uzun süre fark edilmeyen bir basınç yarası ya da mantar enfeksiyonu, yalnızca konforu değil doku sağlığını da etkiler. Ağzınızda geçmeyen bir yara, kızarıklık veya beyaz plak fark ederseniz kliniğe başvurun.
Sabit protezlerde ise altta kalan doğal diş dokusu çürüğe açıktır. Bu nedenle sabit protez kullanan kişilerde ara yüz temizliği ve düzenli kontroller ihmal edilmemelidir. Diş eti sağlığıyla ilgili başlıklar için diş eti hastalıkları yazımıza göz atabilirsiniz.
Randevu
Eksik dişleriniz için hangi seçeneğin uygun olduğunu değerlendirmek üzere iletişim sayfamızdan randevu talep edebilirsiniz.
