Çapraşık dişler yalnızca görünümü etkilemez. Fırçalanması zor bölgeler oluşturur, belirli dişlere aşırı yük biner ve uzun vadede çiğneme sistemi bundan etkilenebilir. Ortodontik tedavi bu dizilimi düzenlemeyi hedefler. Son yıllarda ise şeffaf plak tedavisi, klasik tel tedavisine alternatif olarak sıkça gündeme geliyor.
Ortodontik tedavi neyi düzeltir?
Ortodonti, dişlerin ve çenelerin konumunu ilgilendiren düzensizliklerle ilgilenir. Başlıca ele alınan durumlar şunlardır:
- Çapraşıklık ve dişler arası boşluklar
- Kapanış bozuklukları (üst ve alt dişlerin uyumsuz temas etmesi)
- Gömülü veya yanlış yönde süren dişler
- Çene konumundan kaynaklanan uyumsuzluklar
Tedavinin amacı yalnızca estetik değildir; doğru bir kapanış, dişlerin ve çene ekleminin uzun vadeli sağlığı açısından da önemlidir.
Klasik tel (braket) tedavisi
Klasik tel tedavisinde, dişlerin yüzeyine yapıştırılan braketler ve bunları birleştiren tel yardımıyla dişlere kontrollü kuvvet uygulanır. Metal braketlerin yanı sıra daha az fark edilen seramik seçenekler de mevcuttur.
Bu yöntemin en güçlü yanı, karmaşık hareketlerde geniş bir kontrol imkanı sunmasıdır. Dezavantajı ise görünürlüğü ve fırçalamanın daha zahmetli hale gelmesidir.
Şeffaf plak tedavisi nasıl çalışır?
Bu yöntemde, kişiye özel üretilen bir dizi şeffaf plak sırayla kullanılır. Her plak dişleri hedeflenen konuma doğru küçük bir adım hareket ettirir ve belirli aralıklarla bir sonrakine geçilir.
Süreç dijital planlama ile başlar: ağız içi tarama yapılır, dişlerin hareket sırası bilgisayar ortamında planlanır ve plaklar buna göre üretilir.
Öne çıkan yönleri
- Görsel olarak belirgin değildir
- Yemek ve fırçalama sırasında çıkarılabilir, bu da ağız hijyenini kolaylaştırır
- Braket ve tel kaynaklı yanak tahrişi genellikle daha azdır
Dikkat edilmesi gerekenler
Şeffaf plak tedavisinin başarısı büyük ölçüde kullanım disiplinine bağlıdır. Plakların günde belirlenen süre boyunca ağızda kalması gerekir. Bu süre tutturulmadığında planlanan hareket gerçekleşmez ve tedavi uzar.
Ayrıca her vaka şeffaf plak ile çözülemez. Belirgin iskeletsel uyumsuzluklar veya karmaşık diş hareketleri gerektiren durumlarda klasik yöntemler daha uygun olabilir. Hangi yöntemin size uyduğu, ancak muayene ve kayıtların değerlendirilmesiyle belirlenir.
Tedavi ne kadar sürer?
Süre; düzensizliğin derecesine, hastanın yaşına, kemik yapısına ve tedaviye uyumuna göre belirgin şekilde değişir. Basit bir hizalama ile kapsamlı bir kapanış düzenlemesi aynı sürede tamamlanmaz. Bu nedenle net bir süre vaadi vermek gerçekçi olmaz; planlama sonrası hekiminiz size aralık verecektir.
Tedaviye başlamadan önce yapılanlar
Ortodontik tedavi, ağızdaki mevcut sorunlar giderilmeden başlatılmaz. Çürükler tedavi edilir, gerekiyorsa kanal tedavisi tamamlanır, diş eti iltihabı varsa kontrol altına alınır. Bazı vakalarda yer kazanmak için diş çekimi ya da gömülü yirmi yaş dişlerinin değerlendirilmesi gündeme gelebilir; bu konuda yirmilik diş çekimi yazımız faydalı olabilir.
Ayrıca ortodontik kayıt seti alınır: ağız içi fotoğraflar, panoramik ve sefalometrik radyografiler, dijital ya da klasik ölçüler. Bu kayıtlar hem planlamanın temelini oluşturur hem de tedavi ilerledikçe karşılaştırma imkanı verir.
Ortodonti sırasında ağız bakımı
Ortodontik tedavi döneminde plak birikimi kolaylaşır. Braket etrafında oluşan birikintiler diş eti iltihabına ve mine üzerinde beyaz lekelere yol açabilir.
- Her öğünden sonra fırçalama alışkanlığı edinin
- Ara yüz fırçası ve gerektiğinde ağız duşu kullanın
- Kontrol randevularını aksatmayın
- Diş eti kanaması fark ederseniz hekiminize bildirin; diş eti hastalıkları erken dönemde daha kolay yönetilir
Pekiştirme dönemi
Tedavi bittiğinde iş tamamlanmış olmaz. Dişler eski konumlarına dönme eğilimi gösterir. Bu nedenle hekiminizin önerdiği pekiştirici (retainer) kullanımı, elde edilen sonucun korunması için gereklidir. Bu dönem ihmal edildiğinde tedavi öncesindeki düzensizlik kısmen geri gelebilir.
Çocuklarda ortodonti
Çene gelişiminin sürdüğü dönemde yapılan erken değerlendirme, ileride daha kapsamlı tedavi ihtiyacını azaltabilir. Bu nedenle çocukların belirli bir yaştan itibaren ortodontik açıdan da kontrol edilmesi önerilir. Ayrıntı için çocuk diş hekimliği yazımıza bakabilirsiniz.
Parmak emme, dil itme veya ağızdan nefes alma gibi alışkanlıklar çene gelişimini etkileyebilir. Bunların erken dönemde fark edilmesi, ileride gereken müdahalenin kapsamını daraltabilir. Süt dişlerinin erken kaybı da alt sıradaki daimi dişler için yer kaybına yol açabildiğinden takip edilmelidir.
Yetişkinlikte ortodonti mümkün mü?
Dişler yaşam boyu hareket edebilme özelliğini korur; bu nedenle ortodontik tedavi yalnızca çocuk ve ergenlere özgü değildir. Yetişkinlerde farklı olan, çene gelişiminin tamamlanmış olmasıdır. Bu durumda yalnızca dişlerin konumu üzerinde çalışılır ve iskeletsel kaynaklı belirgin uyumsuzluklarda ek yaklaşımlar gerekebilir.
Yetişkinlerde bir diğer önemli başlık diş eti sağlığıdır. Kemik desteği azalmış dişlerde kuvvet uygulaması dikkatle planlanmalıdır. Bu yüzden tedaviye başlamadan önce ayrıntılı bir periodontal değerlendirme yapılır ve hekim muayenesi şarttır.
Randevu ve değerlendirme
Size uygun ortodontik yaklaşımı belirlemek için klinik muayene, radyografi ve ölçü kayıtları gerekir. Değerlendirme randevusu oluşturmak için iletişim sayfamızdan bize ulaşabilir, kliniklerimizin konumları için şubelerimiz sayfasını inceleyebilirsiniz.
